Historie |
In 1975 zag Wijk C er uit als een grote parkeerplaats met daartussendoor wat plukjes bebouwing. Van het oude Wijk C met zijn wirwar van straatjes was niet veel meer over. In 1940 was de afbraak zo ongeveer begonnen. Dwars door de wijk was op de tekentafel een lijn getrokken. Dwars door het verband van straten en stegen. Hier moest een grote toegangsweg vanuit het noorden van de stad naar het centrum komen, de tegenwoordige Jacobsstraat. En er moest een brug over de Weerdsingel gelegd worden en in Pijlsweerd kwam op de plaats van de Westerdijk de Oudenoord te liggen. Grote kantoorgebouwen en, een voor die tijd, grote flat verrezen langs de Oudenoord. In de zestiger jaren werden de plannen voor de stad Utrecht steeds grootser. Er moest een modern centrum komen en bovendien moest het centrum bereikbaar zijn voor de auto. Het gevolg was demping van een deel van de singel, het deel rond Wijk C, eind jaren zestig en sloop van de bebouwing langs de singel begin jaren zeventig. Jaarbeurs, Nieuwekade, Kroonstraat, Oranjestraat, Oranjehof, Jan Meyenstraat: allen gingen aan de slopershamer ten onder; veel slechte kleine woningen en pakhuizen, maar ook nog vrij veel goede woningen die tegenwoordig gerenoveerd zouden worden. Pas toen een groot deel van de bebouwing gesloopt was en er plannen gemaakt werden voor nieuwbouw, stond er een groep bewoners op die met elkaar het Wijk C-Komitee oprichtten. Hun voornaamste doel was zoveel mogelijk van de woonhuizen te behouden en op te laten knappen, en om zoveel mogelijk betaalbare nieuwbouwwoningen in de wijk terug te laten komen. Deze woningen moesten in de eerste plaats beschikbaar gesteld worden aan de oud-Wijk C-bewoners. Het toenmalige Wijk C-Komitee had veel steun van de overgebleven wijkbewoners. De activiteiten bestonden uit het bewerken van de politiek door regelmatig in te spreken in de raadsvergaderingen en door met spandoeken naar het Stadhuis te gaan; alles onder het motto: Wijk C het Hart Klopt Door. En met succes! Het gevecht van de wijkbewoners voor een van de bekendste en karakteristiekste wijken van de stad veroverde de harten van velen en mocht op veel sympathie rekenen. Het Komitee wakkerde dit aan door het goed informeren van de pers en door het verzamelen van nostalgische foto’s van het wijkgebeuren. Dit laatste resulteerde zelfs in de uitgifte van een boek met de titel ‘Wijk C Het Hart Klopt Door’. Zelfs de landelijke pers werd gehaald; onder andere het programma ‘Van Gewest Tot Gewest’. De acties waren een succes. Samen met woningbouwcorporaties en architecten werden er plannen gemaakt voor sociale woningbouw in de wijk. Er brak een drukke tijd aan voor het comité, dat ondersteund werd door een opbouwwerker. In de hoogtijdagen fungeerde het comité als platform met diverse straatcomite’s, zoals Willemstraat e.o., Oranjestraat e.o., Rozenstraat, Kroonstraat en later de Pastoor van Nuenenhof. Het Komitee had in de begin jaren een eigen stek in een pand in de Willemstraat (dit is nog op een gevelsteen zichtbaar), maar verhuisde later naar de Waterstraat, waar in een voormalig schoolgebouw het buurthuis Wijk C werd gevestigd. Het verzamelen van foto’s van de wijk ging door en tenslotte was er een dermate grote collectie ontstaan dat besloten werd deze onder te brengen in een museum en zo ontstond het Volksbuurtmuseum Wijk C. Naarmate de wijk verder werd opgebouwd verdwenen de straatcomite’s weer geleidelijk en ging het Wijk C-Komitee haar activiteiten verleggen naar de meer algemene binnenstadsproblematiek. Ondertussen was het politieke klimaat ook danig veranderd. De ideeën die bestonden over het toegankelijk maken van het centrum voor de auto sloegen om in het autoluw maken van het centrum. Ook ging men meer nadenken over het nut van wonen in het centrum en het daarmee leefbaar maken en houden van de binnenstad, zowel voor de bewoners als voor de bezoekers. Het Wijk C-Komitee zag hierdoor mogelijkheden om de demping van de singel ongedaan te maken. Samen met bewoners van Pijlsweerd werd hiertoe de werkgroep Utrecht Weer Omsingeld opgericht. Ook deze werkgroep wist de sympathie van de Utrechtse bevolking te winnen: er was grote steun voor herstel van de singel. Een herstelde singel kan er toe bijdragen dat er meer groen voor de omliggende gebieden komt en dat de druk op die gebieden wat afneemt. Want bijna ongemerkt is de druk op de binnenstad sterk toegenomen en verdringen allerlei activiteiten elkaar. Er is veel meer winkelend publiek, veel meer horeca bezoekers, recreanten, toeristen, festivalgangers enz. Ook voor ongenode gasten is het centrum aantrekkelijker geworden; uitgaansavonden laten een spoor van vernielingen en vervuiling achter; criminaliteit ligt hoger dan in andere delen van de stad, junks en dealers zoeken er elkaar op. Zo blijft er genoeg te doen voor een comité in de binnenstad. Als je terugkijkt dringt zich de vraag op hoe succesvol het Komitee eigenlijk geweest is. Het oude Wijk C is niet teruggekomen. Wat er nu is, is een mengeling van kantoren en wonen. Er is geen hechte bewonerskern meer. Ook de bewoners zijn langzamerhand veranderd. Wel zijn er dankzij het comité betaalbare huurwoningen gebleven. De vraag is echter voor hoelang nog? Daarnaast zijn er langzamerhand toch ook steeds meer koopwoningen en appartementen gekomen, waardoor er een gemengde bewoners samenstelling is ontstaan, echter zonder, net als in andere delen van de binnenstad, veel allochtonen. Tegen de wens van het comité in zijn er twee parkeergarages in de wijk gekomen die veel overlast voor de direct omwonenden opleveren. Dwars door de wijk loopt nog steeds een van de grootste sluiproutes voor auto’s, maar deze zal hopelijk snel verdwijnen. Maar zonder het Wijk C-Komitee zou de wijk er echter geheel anders uitgezien hebben! En het comité blijft actief, vaak met succes. Als ook de Weerdsingel binnenkort hersteld is, zal de leefbaarheid in de wijk sterk verbeteren. Het Volksbuurtmuseum heeft een definitieve erkenning gekregen en daarmee vanaf volgend jaar een eigen huisvesting. Dit gaat echter weer ten koste van het Buurthuis; en het welzijnswerk in de wijk wordt de nek omgedraaid. Bewoners moeten het voortaan zonder ondersteuning doen. De binnenstadsbewoner is financieel draagkrachtig en mondig genoeg!? Al met al deels zaken om trots op terug te kunnen kijken, deels zaken die toch verloren zijn gegaan. Er zal voorlopig nog behoefte blijven bestaan aan het Wijk C Comité, een comité dat zich tot de bekendste comités van de stad mag rekenen! Ben Nijssen (Wijk C-Komitee) | |
(Overgenomen uit de Binnenstadskrant 2000-3) |